Тузін Міхалкова

Прэм’ера фільма Нікіты Міхалкова “12″, які атрымаў “Залатога льва” на кінафэсьце ў Венецыі абяцала стаць адным з галоўных падзей восені для расейскага кіно. Так і было – паглядзець фільм, па запэўненьнях аўтараў, за першы месяц праката пасьпеў амаль мільён чалавек. На прэм’еры фільма, выступаючы перад гледачамі ў зале, Нікіта Міхалкоў сказаў, што вялікая частка посьпеху карціны залежыць ад зорнае каманды, зь якой яму павезла працаваць.

“Першым чынам, гэта фільм для Расеі і пра Расею. Для мяне ён важны як падстава задумацца – мне здаецца, што прыйшла пара казаць услых тое, пра што мы ўсе шэпчамся, бо калі не казаць, мы нічога ня зьменім і нічога не даможамся. Я цешу сябе надзеямі, што і краіне гэта было б, мусіць, важна”, – заявіў Міхалкоў у адным інтэрв’ю.

“12″ – варыяцыя на тэму клясычнага фільма Сіднэя Люмэта “Дванаццаць разгневаных мужчын” (1957). Прамова ў фільме ідзе аб 12 прысяжных у выкананьні Сяргея Макавецкага, Сяргея Гармаша, Міхаіла Яфрэмава, Юрыя Стаянава, Аляксея Пятрэнка, Валянціна Гафта, Сяргея Газарава, Аляксандра Адабаш’яна, Аляксея Гарбунова, Сяргея Арцыбашэва, Віктара Вяржбіцкага і самога Нікіты Міхалкова.

“Амаль усе дванаццаць акрамя аднаго гатовыя, каб дзесяць хвілін патраціць на гэта і разыйсьціся, ўпэўненыя ў тым, што яны згулялі ў правасуддзе. Але ў гэтым і ёсьць праблема: няма няважнага чалавечага жыцьця. Для Бога дворнік і міністр роўныя. А мы аб гэтым у нашым імклівым жыцьці забываем”, – каментуе Міхалкоў. Таксама ён падкрэсліў, што не здымаў сем гадоў, таму што чакаў падставы выказацца аб найважнейшым і набалелым.

Калі глядзець на фільм увогуле і цэлым, можна назваць яго новай прыповесьцю аб літасьці. Новай – таму што яна не проста актуальная для расейскага і не толькі гледача, а, я б сказаў, надзённая. Прыпавесьцю – таму што ўвесь “экшн” карціны пабудаваны на пачуцьцях, эмоцыях, іх пераліўках і зьменах, і ў ім няма ні адное лішняе, няважнае дэталі, якая не казала б, не крычала аб сваёй уласнай тэме, на кожную зь якіх можна было б цэлую кнігу напісаць. Дзеяньне ўвесь час адбываецца ў адным памяшканьні, галоўных персанажаў – усяго 12, у іх няма нават імёнаў – толькі выразна пазначаныя, да маленькіх рысак вывераныя характары, абумоўленыя і розныя не толькі па сацыяльным статуце і нацыянальнай прыкмеце, але й чымсьці значна глыбейшым. І пры гэтым дэвіз фільма – “для ўсіх і пра кожнага” – цалкам апраўдваецца: кожны з нас зможа знайсьці там ўрывак пра сябе, і далёка не заўсёды застацца задаволеным яго ўтрыманьнем. Гэты фільм, моцны, які чапляе за самую душу – і не гламурна-глянцавы, а такі, які ёсьць, без прыкрас, недамовак, крывадушных апраўданьняў. Карціна Міхалкова – пярэстая, шматгранная, жывая, увесь час якая зьмяняе свой калярыт, але азораная мяккім сьвятлом надзеі на шчасьліваю будучыню і веры ў дабрыню, схаваную ў кожным сэрцы, хай парой і вельмі глыбока. І гэтая вера і надзея не памрэ, пакуль народ ня згодзен жыць па законе – сухому, мёртваму, пазбаўленаму чаго б та ні было асабістага, пра што кажа адзін з герояў.

Што дакранаецца сюжэту, то ён непасьціжна складаны ў сваёй прастаце: 12 прысяжных зьбіраюцца ў школьнай спартзале, каб вынесьці канчатковы прысуд падлетку-чачэнцу, абвінавачванаму ў забойстве свайго прыёмнага бацькі – адстаўнога расейскага афіцэра (а “расейскі афіцэр былым не бывае”, – кажа герой Міхалкова). Спачатку яны сьпяшаюцца, не задумляючыся аб тым, што ў іх руках – неацэнны чалавечы лёс, а потым паступова забываюць аб усіх сваіх справах, прыймаюцца разьбірацца і, распавядаючы адзін аднаму гісторыі з свайго жыцьця, зьмяняюць сваё меркаваньне ў процілеглы бок. І вось ужо моцныя ператвараюцца ў слабых, жорсткія і цынічныя – у добрасардэчных і адчувальных, і, нарэшце, практычна ўсе героі па вачох “абрастаюць” дабрадзейнасьцямі, і нашае меркаваньне аб іх становіцца ўсё лепш і лепш. Але калі справа даходзіць да рэальных спраў, прыгожыя словы абгортваюцца ў пыл, і героі, ледзь паспеўшыя праклюнуцца ў антыгероях, паміраюць, як не бывала. Яны зноў гатовыя зламаць адным рухам рукі жыцьцё іншага чалавека, толькі таму, што ён – чужы і незнаёмы, іншы і незразумелы. Хто кім толькі здаецца, а хто кім з’яўляецца на самай справе, ужо немагчыма зразумець: занадта рэдка душэўныя парывы прабіваюцца скрозь заслон халоднага розьліку. Ясна адно: чалавека лёгка пераканаць, а разупэўніць – практычна немагчыма, але “усё бывае, нават немагчымае”, кажа герой Арцыбашэва. І ясна другое: абыякавасьць – страшны грэх, грэх Іуды – быў, ёсьць і будзе заўсёды, і ніхто не застрахаваны ад сутыкненьня зь ім – тым больш сірата, у якой бессэнсоўная, жорсткая вайна адабрала ўсё самае дарагое.

Увогуле – гэта трэба глядзець. Глядзець на вялікім экране, каб не стала раптам сумна, каб жадалася сьмяяцца і плакаць, жадалася задумацца, засумнявацца, запаліцца, расчаравацца… Я не буду ўпэўнена сьцвярджаць, ці здолее кагосьці “перавыхаваць” гэтая рэч, ды і ці трэба, але што гэта вялікая рэч або прынамсі выдатная, скажу сапраўды. Не жадаецца верыць тым, хто кінуўся вінаваціць Міхалкова ў “палітычнае прастытуцыі”, а жадаецца верыць, што ён проста з тых людзей, што адчулі, чым у паветры запахла, і вырашылі са злом змагацца дабром – і дай Бог, каб яны атрымалі перамогу ў сьвеце гэтак жа, як і ў фільме. А фільм – што таіць – сканчаецца добра, і выходзіш зь яго ў лёгкім ступары, але з усьмешкаю, як пасьля добра адыгранага сьпяктакля – а акцёры, дарэчы сказаць, падабраліся вельмі таленавітыя.

Іван Радзіміч

Вы можете оставить комментарий, или трэкбэк с вашего сайта.